Πέμπτη, 25 Νοεμβρίου 2010

Η σχέση μου με τον Χρήστο Γιανναρά

Αν σκέπτεστε ότι η θεολογική φιλοσοφική σκέψη είναι μία μεσαιωνική παράκρουση, μία παρέκβαση της φιλοσοφίας σε καιρούς “πονηρούς”, ή έστω η αναζήτηση άγρυπνων μυαλών στο στενό πλαίσιο της Μεσσιανικής Θεολογίας των Σκοτεινών Χρόνων, αλλά σε κάθε περίπτωση μία υπόθεση που ξεκίνησε με τον Ιερό Αυγουστίνο και κατέληξε στα χέρια του Kant και του Peirce, έχετε κάνει ένα σοβαρό λάθος: υπολογίζετε χωρίς τον σύγχρονο έλληνα φιλόσοφο Χρήστο Γιανναρά.

Το τελευταίο πράγμα που θα περίμενε κανείς από μένα είναι να βλέπω με συμπάθεια τις αποψεις του Γιανναρά. Και εν μέρει θα είχε δίκιο: δεν συντάσσομαι με τις απόψεις του. Εντούτοις, αναγνωρίζω την αξία των προτάσεων του, την εμβριθή γνώση του, την οικουμενική έκταση τους, το αδιαχώριστο των θεολογικών απόψεων του με τον φιλοσοφικό στοχασμό και τις πολιτισμικές και πολιτικές προεκτάσεις της σκέψης του ως μία θεώρηση του “Όλου” όπως αυτό κυριαρχεί και στη δική μου σκέψη, αλλά και στη σκέψη των διανοητών που εκτιμώ περισσότερο, τον Καστοριάδη και τον Ράμφο, αν και από ολότελα διαφορετική πλευρά.

Αντίθετα με τη πλειοψηφία των φίλων μου δεν είμαι άθεος. Επιφυλάσσω στον εαυτό μου το φορτίο του αγνωστικιστή, χωρίς να θέτω στον εαυτό μου το δίλημμα της ένθεης / άθεης ύπαρξης, χωρίς να απορρίπτω συλλήβδην οποιαδήποτε άποψη προϋποθέτει σε ένα βαθμό την αξιωματική πίστη του φέροντος, ή την ομολογία της σε ένα συμβατικό πλαίσιο αξιών, θεωρώντας -με Αριστοτελική διάθεση- το “όλον” της ανθρώπινης διανόησης, το συνεκτικό του κόσμου, την ανυπαρξία της μοναδικής αλήθειας και το αξιακό κάθε “Αλήθειας”, δηλαδή της αξίας, κατά τη δευτερεύουσα ετυμολόγηση του μυστικιστή θεολόγου Eduard Schuré, που δεν μπορεί να παραδοθεί στη λήθη, διότι είναι τόσο πανανθρώπινη, που καθένας θα αναγνωρίσει σε κάθε χρόνο και οποιονδήποτε τόπο, ως σημαντική. Αυτό το πλαίσιο αξιών μου επιτρέπει να μετέρχομαι συχνά απόψεις με τις οποίες διαφωνώ κατά κράτος, με στόχο να επωφεληθώ από τα στοιχεία ή τη διαλεκτική τους, να επεξεργάζομαι με άνεση ζητήματα ξένα προς τη σκέψη μου. Πως όμως μπορείς να επεξεργαστείς προϊόντα διανόησης οι προϋποθέσεις των οποίων είναι μη αποδεκτές; Στον αγνωστικιστή η απάντηση είναι σχεδόν αυτονόητη: αν δε μπορώ να απορρίψω με συγκεκριμένα και στιβαρά επιχειρήματα την ορθότητα τους, ή εναλλακτικά, οι παρατηρήσεις και τα τεκμήρια που αυτές περιλαμβάνουν, οι οδοί που ακολουθούν είναι αποδεκτές -αλλά τα συμπεράσματα όχι, καθίστανται εξίσου σημαντικά στοιχεία με τη δική μου συνεκτική σκέψη, και έχουν μεγάλη αξία ως όργανα ανάλυσης παραμέτρων ξένων προς το σώμα της σκέψης μου, άρα ιδιαίτερα σημαντικών στον βαθμό που συμβάλλουν στην διαμόρφωση του ανθρώπινου κόσμου.

Αυτά, ως μια μικρή απάντηση επί προσωπικού στους πέντε φίλους μου που πριν δύο εβδομάδες εξεπλάγησαν από πολλές και διαφορετικές πλευρές με την πρόθεση που εξέφρασα να παραστώ στη βιβλιοπαρουσίαση του νέου πονήματος του Χρήστου Γιανναρά. Τελικά στη βιβλιοπαρουσίαση δεν παραβρέθηκα, διότι τα στίφη οπαδών του κ. Παπαθεμελή θεώρησαν χρήσιμο να γεμίσουν ασφυκτικά την αίθουσα, αρκετή ώρα πριν την έναρξη της εκδήλωσης: αν όλοι αυτοί που άνθρωποι που είδα εκεί με έπειθαν ότι καταλάβαιναν τι άκουγαν, ή ότι είχαν έστω τη πρόθεση να το κάνουν, ίσως να μην αναφερόμουν καν σε αυτό το περιστατικό.

Ωστόσο, για τον Γιανναρά υπάρχει μία καλή περίπτωση να ακούτε συχνότερα από το 2011 και εξής, καθώς έχω θέσει ως στόχο να διαβάσω και τα 65 βιβλία του, ή τουλάχιστον τόσα από αυτά, όσα να πεισθώ ότι έχω κερδίσει ο,τιδήποτε υπάρχει να κερδηθεί από το έργο του διανοητή.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου