Τετάρτη, 9 Φεβρουαρίου 2011

Υπόθεση Viola & Flavin: Όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει τι είναι Τέχνη

Το φαινόμενο η γραφειοκρατική οργάνωση να απαξιώνει τη πραγματικότητα, να απέχει από τον ρεαλισμό, και να αχρηστεύει τη κοινή λογική, καταργώντας στη πράξη κάθε σύστημα δικαιοσύνης, το έχουμε εμπαιδώσει στην Ευρώπη από εποχής της Ναπολεόντειας γραφειοκρατίας και εξής, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση αυτή τη φορά το παράκανε. Έτσι, την 11η Αυγούστου 2010 ο κόσμος έμαθε ότι στο εξής εντός της Ευρωζώνης ένα έργο Τέχνης που θα έχει τη δυνατότητα να αποσυναρμολογείται και να συναρμολογείται και πάλι θα πρέπει να φορολογείται μεν με βάση την αξία μεταπώλησης του ως έργου Τέχνης, αλλά χωρίς καμία απαλλαγή ως τέτοιο -πράγμα που συνέβαινε μέχρι τώρα- αλλά με τον φορολογικό συντελεστή των υλικών και εξαρτημάτων που το αποτελούν!

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με αυτή της την απόφαση έβαζε ένα τέλος -όπως μάλλον πίστευε- σε μία αντιδικία που κρατούσε από το 2006 μεταξύ της γκαλερί σύγχρονης τέχνης Haunch of Venison και των τελωνείων της Βρετανίας (HMRC) που είχε ξεσπάσει με αφορμή τα έργα των Bill Viola “Hall of Whispers” -ενός από τους σημαντικότερους πρωτοπορους της video art παγκοσμίως, και το έργο του Dan Flavin “Six Alternating Cool White/Warm White Fluorescent Lights Vertical and Centred”. Το HMRC είχε εκδώσει απόφαση σύμφωνα με την οποία δεν μπορούσε να δεχτεί ότι τα κουτιά με εξαρτήματα που αποτελούσαν το έργο θα έπρεπε να φορολογηθούν ως ένα αντικείμενο και μάλιστα με μειωμένο φόρο, δηλαδή ως ένα έργο Τέχνης το καθένα μόνο του, και περαιτέρω επιθυμούσε να φορολογήσει τα εξαρτήματα με τη κανονική φορολογική κλίμακα, δηλαδή με 20%, έναντι 5% που φορολογούνταν τότε στη Βρετανία τα έργα Τέχνης.

Εντούτοις, το παράλογο της απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν έγκειται μονάχα στην γελοία και τραγελαφική αντίληψη της υπέρ της φορολόγησης ενός έργου Τέχνης ως “ένας προτζέκτορας, μερικές λάμπες, και κάτι άλλα συμπράγκαλα”, αλλά προκαλεί και δύο άλλες, παράλληλες και ίσως πιο σημαντικές εξελίξεις. Επιπλέον της δικαίωσης αυτής της οπτικής η απόφαση αποδέχεται ότι το έργο Τέχνης θα πρέπει να αναγνωρίζεται & να αποτιμάται ως τέτοιο,  αλλά να φορολογείται για τα εξαρτήματα που το αποτελούν, εφόσον αυτά μπορούν να αποσπαστούν εξ ολοκλήρου και αλώβητα στη διάρκεια της αποσυναρμολόγησης του, διεκδικώντας έτσι για λογαριασμό των κατά περίπτωση φορολογικών Αρχών το δικαίωμα, αφενός η συνολική αξία επί της οποίας θα υπολογιστεί ο φόρος να είναι αυτή της μεταπώλησης του έργου, ώς έργο Τέχνης, και αφετέρου να μην υπάρχει καμία φορο-ελάφρυνση ή απαλλαγή από δασμούς όπως προβλέπεται για τα έργα Τέχνης, κατά τη μεταφορά τους από μία χώρα σε μια άλλη!

Θεωρητικά η εξέλιξη δεν αφορά την Ελλάδα, καθώς εμείς είμαστε χώρα της ΕΕ και η απόφαση ισχύει για τη μεταφορά έργων από χώρες εκτός ΕΕ σε χώρες της Ευρωζώνης. Το ζήτημα όμως αφορά τις ελληνικές γκαλερί που συναλλάσσονται με χώρες εκτός ΕΕ και προκαλεί πρόβλημα σε καλλιτέχνες να διακινήσουν τα έργα τους σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Περαιτέρω, είναι η πρώτη φορά που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιφυλάσσει στον εαυτό της το δικαίωμα να κρίνει τι είναι τέχνη και τι όχι.

Ίσως το ζήτημα να επιδέχεται περαιτέρω επεξεργασίας. Αν η ΕΕ με μία απόφαση της μπορεί να καθιστά ασύμφορη τη διακίνηση, προβολή και “υποδοχή” ενός είδους Τέχνης στην Ευρώπη, πολύ δε περισσότερο τη συμμετοχή μη Ευρωπαίων καλλιτεχνών στο ευρωπαϊκό εικαστικό γίγνεσθαι, και σε συνάρτηση με τον διάχυτο συντηρητισμό που ζητά την επιστροφή στα παραδοσιακά είδη Τέχνης, βλέπε διάφορους αφορισμούς του τύπου “Τέχνη είναι ότι έχει τις ατέλειες από το πινέλο που κρατά το χέρι του ζωγράφου”, ουσιαστικά δεν μιλάμε απλά για μία αδόκιμη γραφειοκρατική απόφαση, αλλά για μια προσπάθεια να ελεγχθεί και να χειραγωγηθεί και αυτή η μορφή έκφρασης, και να αποθαρρυνθεί η διεθνής ανταλλαγή ιδεών, να απομακρυνθεί κάθε ξένη επιρροή. 

Υπάρχει κάτι βαθιά πολιτικό σε όλα αυτά, ώστε είναι δύσκολο να μην ανησυχεί κανείς. Δείτε τη μεγάλη εικόνα, όπως θα έλεγαν και οι Αμερικάνοι. Τι μας λέει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή; Ισχυρίζεται ότι οποιοδήποτε installation διακινείται εντός της Ευρωζώνης -είτε ανήκει σε Ευρωπαίους δημιουργούς, γκαλερί, συλλέκτη, μουσείο, κλπ, είτε όχι- είναι έργο τέχνης. Αντίθετα, οποιοδήποτε έργο Τέχνης που είναι installation κινείται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά θέλει να εισέλθει σε αυτή, είναι “λάμπες και προτζέκτορες”. Σκεφτείτε το.



ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ













Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου