Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου 2012

Γ. Σιακαντάρης: «Από την κατάργηση των νόμων κερδίζουν πάντα οι ισχυροί»

ΜΙΑ συνέντευξη του  Γ. Σιακαντάρη στον χθεσινό Αγγελιοφόρο, που αξίζει να διαβαστεί και να εμπαιδωθεί.

-Συνέντευξη του Γ. Σιακαντάρη στην Εύη Καρκίτη

Μήπως το πρόβλημα της χώρας είναι πρωτίστως πολιτικό; Με ποιον τρόπο ο λαϊκισμός και ο ανορθολογισμός έγιναν το κύριο χαρακτηριστικό της πολιτικής μας ζωής; Ο διδάκτωρ Κοινωνιολογίας και αναπληρωτής επιστημονικός διευθυντής του ΙΣΤΑΜΕ, Γιώργος Σιακαντάρης, με το βιβλίο του «Οι μεγάλες απουσίες, η ελληνική δημοκρατία σε άμυνα» (εκδόσεις «Πόλις») δίνει τη δική του ερμηνεία για το πώς φτάσαμε μέχρι εδώ.

Οι μεγάλες απουσίες (απουσία αριστοκρατικής τάξης, απουσία αστικής, απουσία κουλτούρας συναίνεσης), ισχυρίζεστε, είναι εκείνες που θέτουν σε κίνδυνο την ελληνική δημοκρατία. Ποιο ρόλο παίζει η ποιότητα της δημοκρατίας στο να χειριστεί η χώρα τη δίνη στην οποία βρίσκεται;

Η Ελλάδα είναι μια κοινωνία, η οποία πέρασε από τις φεουδαλίζουσες μορφές της Βυζαντινής και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις πολιτικές μορφές των σύγχρονων δυτικών κρατών-εθνών. Πέρασε γρήγορα και αυτόματα σε αναπτυγμένες κοινοβουλευτικές διαδικασίες και θεσμούς, χωρίς όμως όλα αυτά να στηρίζονται σε ισχυρές ταξικές αναδιαρθρώσεις. Απουσίαζε ένα ντόπιο αριστοκρατικό στρώμα, από το οποίο στον υπόλοιπο ευρωπαϊκό κόσμο ξεπήδησε από τη μια πλευρά η παραγωγική αστική τάξη και από την άλλη η διοικητική ελίτ και γραφειοκρατία. Ενώ επίσης η απουσία της παραγωγικής αστικής τάξης και της συνδεόμενης με αυτήν διοικητικής ελίτ συνδέεται με την απουσία της βιομηχανικής επανάστασης και της βιομηχανικής εργατικής τάξης. Ολα αυτά με τη σειρά τους σπονδυλώνονται με την έλλειψη πολιτισμικών συμπεριφορών, εννοιών και πρακτικών, όπως η κοινωνική κοσμιότητα, η κοινωνική ευπρέπεια, η ηθική της εργασίας. Αυτό που οι Βέμπερ και Ζόμπαρτ ονόμαζαν «πνεύμα του καπιταλισμού» είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένο στη διαδικασία συγκρότησης του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού. Ολες αυτές οι απουσίες εμπόδιζαν να στηθεί στη χώρα ένα υγιές παραγωγικό μοντέλο και μια κοσμοαντίληψη που θα σεβόταν τις αρχές και τις αξίες των φιλελεύθερων κοινωνιών. Επιμένω όμως πως αυτές είναι πρωτίστως απουσίες που οφείλονται σε ιστορικά κενά και όχι σε πολιτισμικά. Αυτές επιδρούν στην πολιτισμική συμπεριφορά του νεοέλληνα, αλλά δεν τη γεννούν. Τα φαινόμενα ανορθολογισμού, βίας, προπηλακισμού και μίσους κατά του διαφορετικού σκεπτόμενου που παρατηρούνται σήμερα στην ελληνική κοινωνία είναι το αποτέλεσμα των μεγάλων αποτυχιών του πολιτικού μας συστήματος, αλλά και αποτέλεσμα των προαναφερθεισών μεγάλων απουσιών.

Υπάρχουν κίνδυνοι από την απαξίωση του πολιτικού συστήματος και την άποψη ότι ο χαρακτήρας της ελληνικής δημοκρατίας είναι «τυπικός»;

Στο βιβλίο μου υποστηρίζω πως δημοκρατία δεν είναι μόνο η ελευθερία επιλογής κυβέρνησης. Η δημοκρατία αποτελεί ένα συνδυασμό των ατομικών και πολιτικών ελευθεριών με την ελευθερία της προστασίας των κοινωνικά αδύναμων, την ελευθερία της κοινωνικής δικαιοσύνης, την ελευθερία της ισότητας όχι μόνο των ευκαιριών αλλά και των αφετηριών. Δηλαδή εκτός από πολιτικό είναι και ένα κοινωνικό σύστημα. Στην Ελλάδα από την άκρα Αριστερά μέχρι και την άκρα Δεξιά κυριαρχεί μια καχυποψία έναντι της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Για την Αριστερά, πίσω από τη δημοκρατία κρύβεται η εκμεταλλευτική φύση του καπιταλιστικού συστήματος. Για μεγάλο τμήμα του δεξιού χώρου κρύβεται η δυτική ατομικιστική, άρα αντίθετη με τα νεορθόδοξα ιδεολογήματα, αντίληψη για την κοινωνική τάξη. Επομένως δεν είναι τυχαίο που όλες οι πολιτικές δυνάμεις αυτού του τόπου έχουν αρνηθεί ήδη δυο φορές να συνταχθούν με τις ευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις στα ψηφίσματα κατά των εγκλημάτων του φασισμού και του κομμουνισμού. Με το φόβο να μη δυσαρεστήσουν το ΚΚΕ, αλλά κυρίως επειδή ποτέ κατά βάθος το πολιτικό μας σύστημα δεν ενστερνίστηκε πλήρως τις αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Με το πρόσχημα μάλιστα της άρνησης (ορθώς) να ταυτίσει τη φύση φασισμού και κομμουνισμού, οδηγείται και στην άρνηση του ολοκληρωτικού χαρακτήρα και των δυο.

Η ελληνική κοινωνία είναι μια βίαιη κοινωνία; Από πού απορρέει η βία;

Οταν κανείς θεωρεί πως το δικαίωμα της ελεύθερης εκλογής, της αλλαγής μέσω εκλογών των κυβερνώντων, αλλά και το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης της γνώμης είναι ένα τυπικό δικαίωμα, είναι πολύ εύκολο να θεωρήσει ότι το δικαίωμα της διαφορετικής γνώμης του άλλου είναι επίσης τυπικό.

Ποιοι είναι οι λόγοι, κατά την άποψή σας, που η Πολιτεία σχεδόν φοβάται να εφαρμόσει το νόμο;

Εχουμε μια κοινωνία στην οποία το σύνθημα «δε χρωστάω, δεν πουλάω, δεν πληρώνω», όχι μόνο δε γίνεται αντιληπτό ως σύνθημα που συγκρούεται με την κοινή λογική, αλλά αντίθετα προωθείται και ως επαναστατικό σύνθημα. Αυτό το σύνθημα, που σε τελική ανάλυση λειτουργεί ως μπούμερανγκ κατά των ίδιων των Ελλήνων πολιτών, απορρέει από την επιλεκτική αντίληψη που έχουμε για την τήρηση του νόμου. Ο νόμος εφαρμόζεται αν και όταν μας συμφέρει. Οσοι όμως υποστηρίζουν την επιλεκτική εφαρμογή των νόμων στο όνομα μάλιστα της προάσπισης των ασθενέστερων στρωμάτων, δεν αντιλαμβάνονται πως από την κατάργηση των νόμων κερδίζουν πάντα οι ισχυροί, αυτοί που κατέχουν τα οικονομικά μέσα. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα το πολιτικό μας σύστημα φοβάται το πολιτικό κόστος που έχει η εφαρμογή των νόμων.

Ελπίζετε ότι μέσα από την κρίση θα γεννηθεί το υγιές και το καινούργιο;

Oι άνθρωποι οφείλουν να είναι αισιόδοξοι, ακόμα και όταν η προσωπική τους ζωή δεν τους το επιτρέπει. Αυτή η κρίση μπορεί να δώσει το έναυσμα για να περάσουμε από το βαθύτατα λαϊκίστικο και κρατικίστικο σημερινό μοντέλο σε ένα μοντέλο της παραγωγικής και δημιουργικής Ελλάδας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου