Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2013

Σε αναζήτηση κατεύθυνσης για την έξοδο από την κρίση: μήπως κοιτάζουμε σε λάθος μέρος;

O Raghuram Rajan έγραφε πριν μερικές ημέρες στο "Project Syndicate" ότι “Δύο θεμελιώδεις πεποιθήσεις έχουν οδηγήσει την οικονομική πολιτική σε όλο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια. H πρώτη είναι ότι ο κόσμος υποφέρει από έλλειψη συνολικής ζήτησης σε σχέση με την παραγωγή, και η δεύτερη είναι ότι η νομισματική και δημοσιονομική τόνωση θα γεφυρώσει το χάσμα. Είναι πιθανό ότι η διάγνωση είναι σωστή, αλλά ότι η θεραπεία είναι λάθος; Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί έχουν σημειώσει μικρή πρόοδο μέχρι στιγμής στην αποκατάσταση της ανάπτυξης στα προ της κρίσης επίπεδα”. 

Ο αρθρογράφος μέσα από μια σειρά οξυδερκείς παρατηρήσεις οδηγείται στο συμπέρμασμα  ότι  πρέπει να επανεξετάσουμε τα διορθωτικά μέτρα μας, καθώς τα επίπεδα ακούσιας ανεργίας σε όλες τις προηγμένες οικονομίες δείχνουν ότι η ζήτηση υστερεί σε σχέση με τις δυνατότητες προσφοράς. Ενώ η ανεργία είναι σημαντικά υψηλότερη σε τομείς που ανθεί πριν από την κρίση, όπως οι κατασκευές στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι πιο διαδεδομένη, που στηρίζουν την άποψη ότι η μεγαλύτερη ζήτηση είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της πλήρους απασχόλησης.Αρχικά, οι πολιτικές ηγεσίες των κρατών κατέφυγαν σε κυβερνητικές δαπάνες και τα χαμηλά επιτόκια για να τονώσουν τη ζήτηση. Καθώς το δημόσιο χρέος έχει διογκωθεί και τα επιτόκια της πολιτικής έχουν χτυπήσει "κόκκινο", οι κεντρικές τράπεζες έχουν επικεντρωθεί στην όλο και πιο καινοτόμο πολιτική για την τόνωση της ζήτησης. Ωστόσο ανάπτυξη εξακολουθεί να είναι οδυνηρά αργή. Γιατί;

Σύμφωνα με τον καθηγητή, "γνωρίζουμε ότι πριν από την κρίση η ζήτηση ενισχύθηκε από τα τεράστια ποσά δανεισμού. Όταν ο δανεισμός γίνεται πιο εύκολος, δεν είναι οι πλούσιοι που δανείζονται, αλλά οι φτωχότεροι, αυτοί των οποίων η δαπάνη δεν περιορίζεται από τα εισοδήματά τους, που αυξάνουν την κατανάλωσή τους; Μάλλον, η αύξηση προέρχεται από τις φτωχότερες και νεότερες οικογένειες των οποίων οι ανάγκες και τα όνειρα πολύ ξεπεράσει τα εισοδήματά τους. Ανάγκες τους μπορούν να είναι διαφορετικές από εκείνες των πλουσίων. Περεταίρω, τα προϊόντα που είναι πιο εύκολο να αγοράσετε είναι εκείνα που χρησιμεύουν περισσότερο ως εχέγγυα -σπίτια και τα αυτοκίνητα, παρά αναλώσιμα. Το σημείθο εστίασης του αρθρογράφου είναι ότι το χρέος που χρησιμοποιείται ως καύσιμο προέρχεται κυρίως από τη ζήτηση των νοικοκυριών σε συγκεκριμένες περιοχές για συγκεκριμένα αγαθά. Αν και καταλύει μια πιο γενικευμένη ζήτηση -ο ηλικιωμένος υδραυλικός που εργάζεται περισσότερες ώρες δαπανά περισσότερα για την συλλογή γραμματοσήμων του- δεν είναι παράλογο να πιστεύουμε ότι ένα μεγάλο μέρος του χρέους που χρησιμοποιείται ως καύσιμο, καθώς επικεντρώνεται περισσότερο στην ζήτηση. Καθώς ο δανεισμός εκημδενίζεται, περιοχές στις οπποίες είχε υπέρ του δέοντος εφαρμοστεί, πλήττονται περισσότερο. Ήτοι, τα αδύναμα οικονομικά στρώματτα που δανείστηκαν για να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν τα όνειρα τους".

Σύμφωνα με την επωδό του άρθρου του -για να φτάσει στην οποία περνά από μία σειρά παραδειγμάτων, που, δεν στερείται νοήματος να διαβάσετε, εξ ου και παρατίθεται στους ΣΧΕΤΙΚΟΥΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥΣ παρακάτω- ο νεο-κεϋνσιανός οικονομολόγος θέλει να τονώσει τη ζήτηση γενικότερα. Αλλά αν πιστεύουμε ότι το χρέος με γνώμονα τη ζήτηση είναι διαφορετική, τόνωση της ζήτησης, στην καλύτερη περίπτωση θα είναι μια παρηγορητική. Γράφοντας κάτω από το χρέος τους πρώην δανειολήπτες μπορεί να είναι ελαφρώς πιο αποτελεσματικό στην παραγωγή το παλιό πρότυπο της ζήτησης, αλλά δεν θα αποκατασταθεί κατά πάσα πιθανότητα στο επίπεδο πριν από την κρίση. Σε κάθε περίπτωση, δεν θέλουμε πραγματικά οι πρώην δανειολήπτες να δανειστούν οι ίδιοι και πάλι... Οπότε, η μόνη βιώσιμη λύση είναι να επιτραπεί η πλευρά της προσφοράς για να προσαρμοστούν σε πιο φυσιολογικά και βιώσιμες πηγές ζήτησης - για να διευκολύνει το δρόμο για την κατασκευή τους εργαζόμενους και εργάτες στις αυτοκινητοβιομηχανίες να επανεκπαιδεύσει για ταχύτερα αναπτυσσόμενες βιομηχανίες. Το χειρότερο πράγμα που οι κυβερνήσεις μπορούν να κάνουν είναι να συνεχίσουν προς την κατεύθυνση της ενδυνάμωσης μη βιώσιμων επιχειρήσεων ή με τη στήριξη της ζήτησης σε μη βιώσιμες βιομηχανίες μέσω της εύκολης πίστωσης. Την πλευρά της προσφοράς προσαρμογές χρειάζονται χρόνο, και, μετά από πέντε χρόνια ύφεσης, οι οικονομίες έχουν σημειώσει κάποια πρόοδο. Αλλά η συνεχιζόμενη λανθασμένη διάγνωση θα έχει μακροχρόνιες συνέπειες. Οι ανεπτυγμένες χώρες θα περάσουν δεκαετίες εργασίας από υψηλό δημόσιο χρέος-φορτίο, ενώ οι κεντρικές τους τράπεζες θα πρέπει να χαλαρώσουν τους φορτωμένους ισολογισμούς και να υπαναχωρήσουν από τις υποσχέσεις της υποστήριξης των αγορών.

ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ
Το πλήρες κείμενο του άρθρου 
Το βιογραφικό του αρθρογράφου Raghuram Rajan 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου