Τρίτη, 1 Απριλίου 2014

Η ιστορία της πρωταπριλιάς

Η πρωτομηνιά του Απρίλη, η περίφημη "πρωταπριλιά", είναι πλατύτερα γνωστή ως η ημέρα που λένε άδολα ψέματα και που γίνονται τα "γελάσματα". Δηλαδή, λέγονται τη μέρα αυτή ψέματα "χάρις αστειότητας". Γίνονται φάρσες με σκοπό κάποιοι αφελείς, ανύποπτοι, αφηρημένοι και εύπιστοι να ξεγελαστούν από ψεύτικες ειδήσεις, να παγιδευτούν σε σκηνοθετημένα ψέματα και κάποιοι άλλοι να διασκεδάσουν. Αυτά τα γελάσματα προσφέρουν ευχαρίστηση, απόλαυση και γέλιο σε αυτούς που τα σκαρώνουν, όχι όμως σε αυτούς που παγιδεύονται και γελοιοποιούνται.

Τα πρωταπριλιάτικα ψέματα που έχουν καθιερωθεί ως έθιμο με μεγάλη απήχηση στην πατρίδα μας, δεν φαίνεται να έχουν ελληνική ρίζα. Το έθιμο ήρθε στην Ελλάδα από τη Γαλλία, πριν τέσσερις αιώνες. Ας δούμε όμως πώς γεννήθηκε αρχικά εκεί το έθιμο του πρωταπριλιάτικου ψέματος. Μετά τον 13ο αιώνα, για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα είχε καθιερωθεί στη Γαλλία ως Πρωτοχρονιά η 1η Απριλίου. Ο Κάρολος ο 9ος όμως , αποφάσισε να προσαρμόσει το ημερολόγιο του κράτους του, ώστε να συμβαδίζει αυτό με των άλλων χωρών της Ευρώπης, έτσι το 1564 όρισε ως αρχή του έτους την 1η Ιανουαρίου.

Αυτή η αλλαγή, αυτή η "μετάθεση" της Πρωτοχρονιάς που παρομοιάστηκε με μετάθεση δημόσιου υπαλλήλου, αντιμετωπίστηκε με σάτιρα, με περιπαίγματα και ψεύτικες ανυπόστατες ειδήσεις. Αρκετοί ήταν εκείνοι που δεν αποδέχθηκαν στην πράξη την αλλαγή και συνέχισαν να γιορτάζουν την Πρωτοχρονιά τους όπως παλιά, με το παλιό ημερολόγιο.  Εκείνοι όμως που είχαν αποδεχθεί τη νέα Πρωτοχρονιά, οι "νεοημερολογήτες" ας τους πούμε, πείραζαν τους Γάλλους που με φανατισμό γιόρταζαν την πρώτη του έτους με το παλιό ημερολόγιο. Τους πείραζαν μάλιστα, στέλνοντάς τους κάθε πρωταπριλιά ψεύτικα πρωτοχρονιάτικα δώρα. Επιχειρούσαν επίσης, να τους κοροϊδέψουν με διάφορα ψέματα. Το έθιμο με τα ψέματα τα πρωταπριλιάτικα απλώθηκε γρήγορα και έγινε προσφιλές. Πρωταπριλιάτικα ψέματα, μεγάλα φιάσκα στους αναγνώστες τους σκάρωσαν μεγάλες εφημερίδες.

Το πρώτο πρωταπριλιάτικο ψέμα εφημερίδας, δημοσιεύθηκε στην Evening Star στις 31 Μαρτίου 1846. Η εφημερίδα αυτή ανήγγειλε στους αναγνώστες της ότι την επόμενη θα γινόταν μεγάλη έκθεση.
γαϊδάρων στην αίθουσα του Γεωργικού Ινστιτούτου Ίσλιγκτον. Πολύ κόσμος, κτηνίατροι, φιλόζωοι και περίεργοι συγκεντρώθηκαν εκεί όπου πολύ αργά κατάλαβαν ότι είχαν πέσει θέματα πρωταπριλιάτικης φάρσας.

Άλλη εκδοχή: Και η δεύτερη εκδοχή μας έρχεται από τη Γαλλία και μάλιστα από τους Κέλτες που άρχιζαν το ψάρεμα στις κρύες θάλασσες την πρώτη του Απρίλη. Το ξεκίνημά τους στο ψάρεμα δεν ήταν συνήθως πετυχημένο αλλά συνήθιζαν να διηγούνται ψεύτικες ιστορίες για καλή ψαριά, για πολλά και μεγάλα ψάρια που έπιαναν τάχα στα δίχτυα τους. Οι Γάλλοι λένε τη χαρακτηριστική φράση "poison d' Avril", που σημαίνει κοροϊδευτικά "ψάρι του Απρίλη", δηλαδή "μούσι".
 
Το πρωταπριλιάτικο ψέμα στην παλιά Αθήνα χάριζε πολύ γέλιο και αποτελούσε θέμα συζητήσεων στα μεγάλα καφενεία, όπως αυτό του Ζαχαράτου.
Προκαλούσε ιδιαίτερη ευθυμία μεταξύ των λογίων, των ποιητών και των καλλιτεχνών. Οι εφημερίδες και τα περιοδικά του καιρού εκείνου σκάρωναν έξυπνες φάρσες σε βάρος των Αθηναίων. Κάποια πρωταπριλιά, η Ακρόπολις του Βλάση Γαβριηλίδη είχε δημοσιεύσει την είδηση ότι "αφίχθη αισίως και κατέλυσε" στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία ο νεαρός Σάχης του Αφγανιστάν. Ο Σάχης αυτός έγραφε η Ακρόπολις, είχε εκδηλώσει επιθυμία να αποκτήσει ένα σκυλί ελληνικής ράτσας που θα το "αντήλλασεν ευχαρίστως" με μία ωραία περσική γάτα που είχε φέρει μαζί του. Αυτή η ανταλλαγή όμως όπως ανακοίνωνε η εφημερίδα, έπρεπε να γίνει αυθημερόν, δηλαδή την πρώτη Απριλίου και τούτο διότι ο ξένος επίσημος επισκέπτης θα έφευγε επειγόντως το ίδιο βράδυ για την Ιταλία. Το αποτέλεσμα ήταν να κατακλυσθεί την πρωταπριλιά εκείνη το πολυτελές ξενοδοχείο από πλήθος σκύλων που αναστάτωσαν όλη την Πλατεία Συντάγματος με τα γαβγίσματά τους.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου