Κυριακή, 12 Απριλίου 2015

Ζητούμενα η εμβάθυνση & ο παραγωγικός αναστοχασμός

Τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης δίνουν κατά το μάλλον ή ήττον την δυνατότητα σε καθέναν μας να μοιράζεται πράγματα που βρίσκει ενδιαφέροντα με όλους ή κάποιους από τους ανθρώπους με τους οποίους συνδέεται. Συχνά αυτό προκαλεί μια μεγάλη (αλλά όχι πάντα πυκνή) μετάδοση όγκου πληροφορίας. Δεν ξέρω αν μοιραζόμαστε την ίδια αίσθηση, αλλά νομίζω ότι ένα μεγάλο μέρος ουσιαστικής πληροφορίας, ή/και σημαντικών για την άποψη και την οπτική γωνία που δίδουν, κειμένων, διαφεύγει της προσοχής, όχι επειδή δεν τους δίνεται επαρκής δημοσιότητα, αλλά, περισσότερο, εξαιτίας της πληθώρας αναμεταδιδόμενης πληροφορίας από όλους μας. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι η έγκαιρη πληφορηση για ό,τι δυνητικά μας ενδιαφέρει, αλλά η εφαρμογή ποιοιτικού κριτηρίου αναφορικά με το πόσο μας ενδιαφέρει.

Θεωρητικά, την απάντηση έχουν δώσει διάφορες μορφές "προσωποποίησης" (όπως, αποτυχημένα και άστοχα κατά την γνώμη μου, μεταφράζεται το "custom settings" σαν όρος) ποικίλων εργαλείων για τον υπολογιστή, το tablet, το κινητό. Στην πραγματικότητα, το πρόβλημα επιμένει, αφού οι υπηρεσίες αυτές παραμετροποιούνται πρώτα και κύρια με βάση την πηγή, και δευτερευόντως, με βάση λέξεις-κλειδιά, χρόνο δημοσίευσης, δημοφιλία από το γενικό κοινό, και άλλα, αυτονόητα μεν κριτήρια, αλλά, πολύ "λίγα", όταν τεθεί το βασικό θέμα: ποιότητα. Τι είναι όμως ποιότητα στην πληροφορία; Και πως μπορούμε να παραμετροποιήσουμε κάτι τέτοιο;

Η αλήθεια είναι ότι και μπορούμε, και είναι εφικτό, και ήδη συμβαίνει. Απλώς δεν μπορεί να εφαρμοστεί παντού και πάντα, και σίγουρα όχι πάντοτε επιτυχημένα. Ικανότατα συστήματα που προσομοιάζουν αυτό που μέχρι πριν από 10 μόλις χρόνια θα ονομάζαμε "τεχνητή νοημοσύνη" (και, κατά την έννοια των μαθηματικών δεν θα είχαμε κάνει λάθος) "τρέχουν" όλες τις μηχανές αναζήτησης που μετά τις 100 πρώτες χρήσεις τους για ο,τιδήποτε από οποιονδήποτε από εμάς χρησιμοποιύμε έστω συχνά μια συγκεκριμένη συσκευή ή σύνδεση, αρχίζουν να βγάζουν πολύ καλύτερα στοχευμένα αποτέλεσματα (και διαφημίσεις, επίσης) σχετικά με τα ενδιαφέροντα μας. Απλώς, αυτό δεν είναι αρκετό, μιας και το ζητούμενο δεν είναι να μαθαίνουμε, σαν μαθητούδια στο σχολείο, αλλά και να είμαστε σε θέση να ανταλλάσουμε, να συζητάμε, και να ξέρουμε ότι και πάλι μπορούμε να ανακαλέσουμε και να βρούμε την πληροφορία που θέλουμε.

Ίσως να το έχετε παρατηρήσει κι εσείς: μετά από κάποια ποσότητα πληροφορίας, δεν μας ενδιαφέρει μονάχα να μαθαίνουμε, αλλά, συχνά, να μοιραζόμαστε. Να μεταδίδουμε το καινοφανές σε εμάς, και να διαβάζουμε τα σχόλια των ανθρώπων με τους οποίους συνδεσόμαστε. Να συζητάμε. Θεωρητικά, εργαλεία όπως το facebook, τα web forums και κάποια chat rooms παλιότερα, έδιναν αυτή την δυνατότητα. Σίγουρα θα έχετε παρατηρήσει ότι όσο ωριμάζουμε ως προς την χρήση των νέων μέσων, ολοένα και λιγότερο συζητάμε. Αν χρησιμοποιείτε το Twitter δεν θα αναρωτηθείτε στιγμή τι μπορεί να εννοώ. Οι Facebookers θα έχετε ενστάσεις. Όσοι από εσάς ζήσατε έντονα την εποχή των Forums ήδη κουνάτε το κεφάλι σας συμφωνόντας "πράγματι πλέον κανείς δεν συζητάει". Λοιπόν, τυπικά, έχετε όλοι άδικο: συζητάμε, αν θέλουμε, στα  "Μέσα κοινωνικής δικτύωσης". Αν και ομολογουμένως, είναι πολύ πιο δύσκολο να εκκινήσεις μια συζήτηση στο Facebook, αν το θέμα δεν είναι επίκαιρο, ή/και δεν έχει συναισθηματική  φόρτιση για όσους δυνητικά θα συμμετέχουν. Είναι δύσκολο για παράδειγμα να σχολιαστεί ένα κοινωνικό θέμα, μια φιλοσοφική εκζήτηση, μια πολιτική τοποθέτηση, μια κοινωνιολογική ανάλυση, αν δεν έχουν "άγκυρα" με την επικαιρότητα, αν δεν τα έχει σημαδέψει ένα τραγικό γεγονός, αν η δημοφιλία τους ως ζητήματα εκείνο τον καιρό είναι ανύπαρκτη. Επιπρόθετα, η συζήτηση που θα γίνει είναι σπάνια πλέον παραγωγική, καθώς τα σχόλια που γίνονται στην αρχική τοποθέτηση σε έλάχιστες περιπτώσεις τολμούν να αποπειραθούν την ανατροπή της, ή την διατύπωση αντίθετης αποψης. Και όταν αυτό γίνεται, συνήθως συμβαίνει με θυμηδεία, και όχι με συζήτηση επιχειρημάτων (που θα απαιτούσε περισσότερη προσπάθεια και χρόνο) ή με τεκμηρίωση.

Τελικά αυτό που λείπει δεν είναι η διάχυση της πληροφορίας -αυτή υπάρχει σε υπερ τον δέοντα βαθμό. Δεν λείπει επίσης η συζήτηση -τουναντίον έχει αυξηθεί γεωμετρικά εξαιτίας των "Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης". Δύο πράγματα πραγματικά λείπουν: η σταχυολόγηση και εναπόθεση σημαντικών για μια παραγωγική συζήτηση πηγών (κείμενο, βίντεο, ρεπορτάζ, εγκυκλοπαιδικό άρθρο, πληροφορία, μουσική, φωτογραφία, έργο τέχνης, κ.α.), και, η παραγωγική συζήτηση.

Είναι εξαιρετική άσκηση μυαλού (παρά τα κόλπα που έχουν αναπτυχθεί για να την διευκολύνουν) να πρέπει να πεις τα πάντα σε 140 χαρακτήρες του Twitter, ή, η αρχική ανάρτηση σου στο facebook να είναι συνοπτικότατη για να διαβαστεί. Εντούτοις, το Facebook δεν είναι φτιαγμένο για αποθετήριο, ακόμη κι αν, κάποιοι από εμάς, προσπάθησαν να του προσδώσουν τέτοια αξία (βλέπε το Arts & Culture Repository Facebook Group). Στόχος τοου είναι καθένας από τα μέλη του να εναποθέσουν κάτι που βρίσκουν σημαντικό: το 1/10 από αυτούς αν δεχθούν την πρόκληση, η γνώση όλων θα εμπλουτιστεί, η εμπειρία χρήσης θα διευρυνθεί, οι συζητήσεις θα μπορούν να γίνουν λίγο πιο παραγωγικές. Αλλωστε, το ζητούμενο δεν είναι η γνώση, αλλά η εμβάθυνση.

Ο παραγωγικός αναστοχασμός είναι το επόμενο ζητούμενο. Λέμε ότι είμαστε παιδιά της ψηφιακής εποχής (ξέρω, το έχετε συνηθίσει περισσότερο στα αγγλικά "children of the Digital Age") αλλά, για να αποδώσουμε παραγωγικά σαν σκέψη μαζί με άλλους έχουμε την αδήριτη ανάγκη φυσικής επαφής. Χρειζόμαστε το βλέμμα, έστω την φωνή (αυτά άλλωστε δεν προσπαθούν να προσδώσουν τα εργαλεία, σε κοινή χρήση, όπως το skype, το Viper,κ.α.;) για να μοιραστούμε σε πλήρη έκταση. μας φαίνεται στεγνή και σε ορισμένους αδιανόητη η γραπτή επαφή, και η ουσιαστικοποίηση της, παρά μονο αν πρόκειται για καθαρώς επιστημονικά θέματα. Ας βρεθούμε, κι ας συζητήσουμε λοιπόν. Ας χρησιμοποιήσουμε αποθετήρια, όπως το skein  που δημιούργησα πριν μερικές μέρες, ας συμβάλλουμε όλοι υλικό προς συζητήση. Ας δούμε ποια από τα θέματα μας καίνε περισσότερο, κι ας βρεθούμε -εικονικά ή φυσικά, λίγη σημασία έχει, για να ενώσουμε τις δυνάμεις μας. Ας μην αναλωνόμαστε πλέον σε απλή μετάδοση πληροφορίας, αλλά ας διαθέτουμε χρόνο για την σταχυολόγηση, αξιολογήση και την συνεπακόλουθη αξιοποίηση της.

Ζητούμενα, λοιπόν, της εποχής μας, είναι η εμβάθυνση και παραγωγικός αναστοχασμός, που θα οδηγήσει σε αυτογνωσία, επίγνωση και θα εκκινήσει δράσεις.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου