Δευτέρα, 31 Αυγούστου 2015

Ο ψυχρός υπολογισμός της Μέρκελ

Η Γερμανία φέτος αναμένεται να δεχθεί 800.000 πρόσφυγες, δηλαδή τέσσερις φορές περισσότερους απ΄ό,τι πέρυσι. Το βήμα που έκανε η "σιδηρά" Μέρκελ ήταν γενναίο. Το κόμμα της πιέζεται από την Δεξιά και η ίδια δεν προσπάθησε να ανακόψει τις διαρροές υιοθετώντας την ακροδεξιά ατζέντα ή καλυπτόμενη πίσω από την σιωπή και την απάθεια, δρόμο που εύκολα επέλεξαν άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες. Αν έβλεπε κάποιος τις δηλώσεις της χωρίς να γνωρίζει ποιός πολιτικός τις έκανε, θα μπορούσε να νομίσει ότι ανήκουν σε εμβληματική προσωπικότητα της Αριστεράς, ή, τουλάχιστον, σε ηγέτη που δεν προτάσσει το κομματικό συμφέρον έναντι κάθε αρχής και αξίας.

Πιθανότατα δεν είναι ανθρωπισμός, ή, για να το θέσω καλύτερα, είναι απλά υπολογισμός. Το κύμα μετανάστευσης αυτή την στιγμή στην Ευρωπη προλαμβάνει μία άλλη καταστροφή, που θα χτυπούσε την ίδια περιοχή, αλλά με διαφορετικό στόχο και άλλα θύματα. Πρόκειται για την καταστροφή της γήρανσης του πληθυσμού. Η ιδέα ότι η μείωση του πληθυσμού μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την οικονομία και να προκαλεί μακροχρόνια στασιμότητα ή και επαναλαμβανόμενη ύφεση αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του τριάντα από τους οικονομολόγους Μέιναρντ Κέινς και Αλβιν Χάνσεν. Ο όρος "μόνιμη στασιμότητα" επανήλθε στην επικαιρότητα πριν μερικά χρόνια  από τον τοτινό υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Λάρι Σάμερς, όταν αυτός θέλησε να περιγράψει τα χρονίζοντα οικονομικά προβλήματα που πλούσιου κόσμου. Ασθενική ζήτηση και υπερβολική αποταμίευση, σύμφωνα με την άποψη του,  καθιστούν αδύνατη την τόνωση της οικονομίας με το συνηθισμένο εργαλείο των χαμηλών βραχυπρόθεσμων επιτοκίων δανεισμού. Αν και καθαρόαιμα οικονομική και προ μεγάλων κρίσεων του παρόντος, αυτή η φωνή από το παρελθόν έχει αξία.

Έρευνα της Moody’s πέρυσι το καλοκαίρι (2014) που δημοσίευσε στα ελληνικά η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, αναφέρει ότι "οι περισσότερες από τις χώρες-κοινωνίες οι οποίες θα ενταχθούν στην κατηγορία των υπέργηρων, βρίσκονται στην Ευρώπη και είναι οι Ολλανδία, Γαλλία, Σουηδία, Κροατία, Σλοβενία και Πορτογαλία. Ωστόσο, θα τις ακολουθήσουν και άλλες, όπως το Χονγκ Κονγκ, η Νότια Κορέα, οι ΗΠΑ, η Βρετανία και η Ν. Ζηλανδία. Εν τω μεταξύ, το 60% των χωρών που αξιολογεί πιστοληπτικά η Moody’s το 2015 θα εισέλθει στην κατηγορία των γηρασμένων κοινωνιών, με το 7% του πληθυσμού τους στα 65 και άνω. Στην έκθεση του διεθνούς οίκου αποτυπώνεται η μεταστροφή που συντελείται με τη γήρανση των ανθρώπων. Οσοι θεωρούνται «δημογραφικό μέρισμα» και κινητήριος μοχλός για τη διεθνή οικονομία σήμερα, σταδιακά εξελίσσονται σε «δημογραφικό φόρο» συν τω χρόνω. [...] Ταυτόχρονα, το διάστημα 2015 - 2030 σε παγκόσμια κλίμακα ο πληθυσμός στην παραγωγική ηλικία θα αυξηθεί κατά το ήμισυ του ρυθμού, με τον οποίο θα γηράσκει ο υπόλοιπος, αναφέρουν οι FT. Ο διεθνής οίκος αξιολόγησης Moody’s υπογραμμίζει ότι όλες οι χώρες του κόσμου εκτός από ελάχιστες στην Αφρική
θα δουν τον πληθυσμό της παραγωγικής ηλικίας είτε να ελαττώνεται είτε να αυξάνεται πιο αργά. Ο πρωτοφανής ρυθμός γήρανσης θα μεταφραστεί σε τροχοπέδη της ανάπτυξης παγκοσμίως, κατά τη Moody’s. Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι μέσα σε ορίζοντα πενταετίας η διεθνής οικονομία θα επιβραδυνθεί κατά 0,4% και κατά 0,9% την πενταετία από το 2020 έως το 2025".

Μελέτες διεθνών οργανισμών όπως οι OECD, ILO και η Παγκόσμια Τράπεζα συμφωνούν ότι ένα γενικευμένο φαινόμενο μετανάσταευσης από μία ζώνη χωρών με τουλάχιστον 5 φορές κατώτερο μέσο όρο εισοδήματος από την χώρα υποδοχής περιορίζει δραστικά την φτώχια στην χώρα προέλευσης συμβάλλοντας στην αύξηση του ΑΕΠ της με ρυθμούς της τάξης του 1,2% ετησίως. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό η χώρα υποδοχής ωφελείται τα μάλα αφού αξιοποιεί υπηρεσίες ανειδίκευτου μέν δυναμικού (=χαμηλής παραγωγικότητας/μικρής εξειδίκευσης), πολύ φθηνά δε, και η χώρα προέλευσης ωφελείται από τα χρήματα που το δυναμικό αυτό στέλνει πίσω, όπως και από την μείωση της ανεργείας. Ανασταλτικός παράγοντας για την χώρα προέλευσης είναι το "brain drain", δηλαδή η απώλεια των ανθρώπων της με την μεγαλύτερη τεχνογνωσία, ικανότητες, δυνατότητες και μόρφωση. Αν ενδιαφέρεστε περισσότερο για την ανάλυση αυτής της άποψης διαβάστε αυτό το report.

Ωστόσο, στην περίπτωση της Συρίας τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά. Ο πόλεμος, και δη ένας εμφύλιος πόλεμος, σπρώχνει τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν την χώρα τους. Mάλλον με το σύνολο της οικογένειας τους  στις περισσότερες περιπτώσεις, αφού όσοι μείνουν πίσω κινδυνεύουν να πέσουν θύματα σφαγών. Ακόμα όμως κι αν δεν είναι αυτή η μοίρα τους, είναι μάλλον απίθανο ότι οι Σύριοι πρόσφυγες μπορούν με άνεση να στείλουν χρήματα στην πατρίδα τους, ή ότι θα το επιδιώξουν. Η αξία του μεγαλύτερου μέρους όσων κερδίζουν θα κεφαλαιοποιηθεί, στην χώρα προορισμού. Οι άνθρωποιν αυτοί που έζησαν το εφιάλτη θα είναι ολιγαρκείς. Θα αμείβονται λίγο, δεν θα αποτελέσουν σίγουρα το εφαλτήριο της γιγάντωσης της κατανάλωσης τώρα, τι θα γίνει όμως με τα παιδιά τους ή ακόμα και τους ίδιους σε 10 ή 20 χρόνια; Η εργασία τους θα παράγει την τόνωση σε εισφορές που απεγνωσμένα αποζητούν οι οργανισμοί ασφάλισης εργατικού δυναμικού των ευρωπαϊκών χωρών. Ο γυράσκων πληθθυσμός θα έχει βρει την επόμενη γενιά εργατών και η ανεργία στους τοπικούς πληθυσμούς μάλλον δεν θα γιγαντωθεί εξαιτίας της υπερπροσφοράς εργασίας των προσφύγων, καθώς αυτή οφείλεται σε μη επιλεγόμενη εργασία κυρίως και όχι στην πραγματική εξαφάνιση της εργασίας. Λέγεται, και πιστεύω όχι πάντα άδικα, ότι 1 στους 10 σημερινούς νέους σε όλη την Ευρώπη θα βρει την δουλειά για την οποία σπούδασε και θα επιθυμούσε. 

Ίσως αυτοί οι ρημαγμένοι άνθρωποι που κολύμπησαν ανάμεσα σε καρχαρίες, βάδισαν σε ναρκοπέδια, αναμετρήθηκαν με τα δεκάδες χιλιόμετρα των αποστάσεων του ορίζοντα και είδαν τους δικούς τους να πεθαίνουν οφελούν  τελικά τους πάντες, εκτός του εαυτού τους. Ο ξεριζωμός δεν είναι επιλογή: είναι λύση ανάγκης. Οι άνθρωποι που έφτασαν σήμερα να αλυσοδένονται στις γραμμές του τρένου στην Ουγγαρία, και έχουν σκοπό να τραβήξουν προς την πιο "κεντρική" Ευρώπη, δύσκολα θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Το πιθανότερο είναι ότι θα μείνουν στις νέες πατρίδες τους και θα φροντίσουν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους. Θα αποτελέσουν το λίπασμα για το κουρασμένο χωράφι της Ευρώπης, και θα κληθούν να χτίσουν μια νέα ζωή. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου