Σάββατο, 12 Δεκεμβρίου 2015

Η εργαλειοθήκη της Πυθίας: ο Ναός

Τα στοιχεία που έδωσε στην δημοσιότητα η ΕΛΣΤΑΤ τις πρώτες ημέρες του Δεκεμβρίου φανερώνουν ότι η αυξητική πορεία του πραγματικού ΑΕΠ, που ξεκίνησε στο πρώτο τρίμηνο 2014 ανεκόπη στο τρίτο τρίμηνο 2015, ενώ αρνητικοί ρυθμοί μεταβολής του ΑΕΠ αναμένεται να καταγραφούν μέχρι και το δεύτερο τρίμηνο του 2016. Το ΑΕΠ κατέγραψε μεγαλύτερη έναντι της αρχικής εκτιμήσεως μείωση κατά 1,1% στο τρίτο τρίμηνο 2015, εξαιτίας της μεγαλύτερης τελικώς επιπτώσεως των κεφαλαιακών ελέγχων επί της οικονομικής δραστηριότητας.

Συνιστώσες του ΑΕΠ είναι η κατανάλωση, οι επενδύσεις, το ισοζύγιο εισαγωγών και εξαγωγών, ενώ για την εξαγωγή προβλέψεων για το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, οι αναλυτές, σε πλείστες όσες περιπτώσεις εδώ και 5-6 χρόνια αξιοποιούν τον λεγόμενο "Δείκτη Οικονομικού Κλίματος" (ESI), ιδιαίτερα για χώρες της ΕΕ. Που βρισκόμαστε λοιπόν με αυτά τα κριτήρια;

Ξεκινώντας ανασκόπηση από το ΑΕΠ βλέπουμε ότι αυτό κατέγραψε μεγαλύτερη έναντι της αρχικής εκτιμήσεως μείωση κατά 1,1% στο τρίτο τρίμηνο 2015, εξαιτίας της μεγαλύτερης τελικώς επιπτώσεως των κεφαλαιακών ελέγχων επί της οικονομικής δραστηριότητας. Η αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 0,9% σε ετήσια βάση, στο εννεάμηνο 2015. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην υψηλή αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά το δεύτερο τρίμηνο 2015 (+1,8% σε ετήσια βάση), ενώ στο τρίτο τρίμηνο, η αύξησή της επιβραδύνθηκε σημαντικά, κατά 0,3%. Ωστόσο, η επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων, η μεγάλη μείωση του όγκου λιανικών πωλήσεων κατά 4,1% στο τρίτο τρίμηνο 2015, και η ραγδαία υποχώρηση του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης ειδικά τον Ιούλιο- Αύγουστο 2015 δεν συνάδουν με την μικρή, έστω, αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Εκτιμάται, ότι τα ανωτέρω, σε συνδυασμό με την έναρξη πληρωμών φόρων θα επιβαρύνουν την κατανάλωση των νοικοκυριών κατά το τέταρτο τρίμηνο 2015, και αναμένεται μείωσή της, μετά από επτά συνεχή τρίμηνα αυξήσεων, όπως αποτυπώνεται στο Γράφημα 3. Ήδη, σε τριμηνιαία βάση (εποχικά διορθωμένα στοιχεία), η ιδιωτική κατανάλωση μειώθηκε κατά 0,8% στο τρίτο τρίμηνο 2015.

Επιπλέον, η υποχώρηση των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου κατά 1,4% σε ετήσια βάση στο εννεάμηνο 2015, εξαιτίας της μεγάλης, αναμενόμενης, πτώσης που σημειώθηκε στο τρίτο τρίμηνο 2015 (-12,9% σε ετήσια βάση), έναντι μικρής μείωσης στο δεύτερο τρίμηνο 2015 (-0,5%) και αύξησης κατά 10,1% στο πρώτο τρίμηνο του έτους. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι οι επενδύσεις, εξαιρουμένων των επενδύσεων σε κατοικίες αυξήθηκαν κατά 1,3% σε ετήσια βάση στο εννεάμηνο 2015. Πιο συγκεκριμένα, η μείωση των επενδύσεων στο τρίτο τρίμηνο αποδίδεται κυρίως στη μείωση των επενδύσεων σε κατοικίες (-34,3%), οι οποίες συνέβαλαν αρνητικά στο ΑΕΠ κατά 0,4 εκατοστιαίες μονάδες, αλλά και τη μείωση του μηχανολογικού και μεταφορικού εξοπλισμού κατά 13,9% σε ετήσια βάση. Η δραματική μείωση των επενδύσεων σε κατοικίες από την αρχή της κρίσης μέχρι σήμερα, είναι σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένη με την πολιτική φορολόγησης που εφαρμόζεται επί της ακίνητης περιουσίας. Ωστόσο, τα έσοδα από φόρους στην περιουσία κινούνται κατά €222 εκατ. υψηλότερα από τον στόχο που έχει τεθεί στο δεκάμηνο Ιανουαρίου- Οκτωβρίου 2015.

Εξάλλου, νέα σημαντική πτώση των αποθεμάτων που είχε αρνητική επίπτωση στη μεταβολή του ΑΕΠ στο τρίτο τρίμηνο 2015 κατά -2,9 εκατοστιαίες μονάδες, από -1,5 εκατοστιαίες μονάδες στο δεύτερο τρίμηνο 2015. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι επιχειρήσεις δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στην ζήτηση, εξαιτίας της επιβολής κεφαλαιακών ελέγχων, η οποία ήταν ενισχυμένη όπως επιβεβαιώνει η αύξηση της καταναλωτικής δαπάνης

Παράλληλα, η μείωση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών κατά 2,5% σε ετήσια βάση στο εννεάμηνο 2015, η οποία υπελήφθη της μείωσης των εισαγωγών αγαθών και υπηρεσιών κατά -5,0%. Η υποχώρηση αυτή συνδέεται με την μεγάλη μείωση που σημειώθηκε τόσο στις εξαγωγές (-11,4%) όσο και στις εισαγωγές (-19,9%) αγαθών και υπηρεσιών στο τρίτο τρίμηνο 2015, εξέλιξη που συνδέεται επίσης με την επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων. Οι κεφαλαιακοί έλεγχοι επέδρασαν αρνητικά περισσότερο στις εισαγωγές, κάτι που αναμένεται να συνεχισθεί και στο τέταρτο τρίμηνο 2015. Συνεπώς, ο εξωτερικός τομέας είχε μεγάλη θετική συμβολή στο ΑΕΠ κατά 3,0 εκατοστιαίες μονάδες στο τρίτο τρίμηνο 2015.

Επισημαίνεται ότι η επίπτωση που είχαν οι κεφαλαιακοί έλεγχοι κυρίως στις εξαγωγές και τις εισαγωγές υπηρεσιών. Πράγματι, σημειώθηκε πτώση των εξαγωγών υπηρεσιών κατά 24,9% σε ετήσια βάση στο τρίτο τρίμηνο 2015, η οποία συμβαδίζει με την πτώση των εξαγωγών υπηρεσιών του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (-16,4%). Αντίθετα, οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 0,7% σε ετήσια βάση στο τρίτο τρίμηνο 2015, έναντι αυξήσεως 2,4% στο τρίτο τρίμηνο 2014. Το αποτέλεσμα αυτό έρχεται σε αντίθεση με τα στοιχεία του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (τα οποία, όμως, ακολουθούν άλλη μεθοδολογία), με βάση τα οποία οι εξαγωγές αγαθών κατέγραψαν μεγάλη μείωση κατά 11,8% σε ετήσια βάση στο τρίτο τρίμηνο 2015. Τέλος, οι εισαγωγές αγαθών μειώθηκαν κατά 16,3%, ενώ οι εισαγωγές υπηρεσιών κατά 34,5%, βελτιώνοντας τις εξωτερικές συναλλαγές της Ελλάδας.

Και τι μέλλει γενέσθαιν το 2016 σύμφωνα με τον "Δείκτη Οικονομικού Κλίματος" (ESI);

Η εξέλιξη των βασικών κλαδικών δεικτών, που απαρτίζουν τον δείκτη ESI στην Ελλάδα είναι:
(Α) Βιομηχανία, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών βελτιώθηκε για τρίτο κατά σειρά μήνα 2015 ανερχόμενος στις 83,0 μονάδες τον Νοέμβριο 2015 (Οκτώβριος 2015: 81,2), σημαντικά πάντως χαμηλότερος της περυσινής του επίδοσης (96,9μον.) Η βελτίωση του δείκτη προσδοκιών στη βιομηχανία προήλθε από τη σημαντική ενίσχυση του ισοζυγίου των προβλέψεων για τις εξαγωγές στο προσεχές τρίμηνο (Νοέμ.΄15: +6,1, Οκτ.΄15: +11,7) και την ισχυροποίηση του ισοζυγίου των προβλέψεων για τις πωλήσεις (Νοέμ.΄15: +3,6, Οκτ.΄15: +1,2) και την παραγωγή (Νοέμ.΄15: -0,8, Οκτ.΄15: -1,3) στο προσεχές τρίμηνο. Βελτιώθηκε επίσης το ισοζύγιο των εκτιμήσεων για την απασχόληση στο προσεχές τρίμηνο (Νοέμ.΄15: -12,5, Οκτ.΄15: -19,7) Αυξήθηκε επίσης σημαντικά και ο δείκτης Υπευθύνων Προμηθειών στις 48,1 μονάδες τον Νοέμβριο 2015, που αποτελεί την υψηλότερη τιμή σε διάστημα επτά μηνών, από τις 47,3 μον. του Οκτωβρίου 2015, έναντι 49,1 μον. τον Νοέμβριο 2014.
(Β) βελτίωση των επιχειρηματικών προσδοκιών στον κλάδο του Λιανικού Εμπορίου, με αποτέλεσμα ο δείκτης να ανέλθει στις 82,3 μονάδες τον Νοέμβριο 2015, έναντι 76,7 και 69,0 μονάδων τον Οκτώβριο και Σεπτέμβριο 2015. Η ενίσχυση του δείκτη προσδοκιών στο Λιανικό Εμπόριο προήλθε από τη βελτίωση του ισοζυγίου των παραγγελιών και των πωλήσεων στο επόμενο τρίμηνο. Συγκεκριμένα, (α) οι παραγγελίες βελτιώθηκαν σημαντικά στις -6,5 μον. τον Νοέμβριο 2015, από -22,6 και -53,9 μον. τον Οκτώβριο και Σεπτέμβριο 2015 και (β) Οι πωλήσεις κατέγραψαν τιμή -18,0 μον. τον Νοέμβριο 2015 από -34,1 και - 45,2 τον Οκτώβριο και Σεπτέμβριο 2015. Σχετικά με τους βασικούς κλάδους του λιανικού εμπορίου, σημειώνεται η σημαντική βελτίωση στα Πολυκαταστήματα, καθώς ο δείκτης προσδοκιών ανήλθε στις 90,8 μονάδες τον Νοέμβριο 2015 (Οκτώβριος 2015: 79,1 μον.) και διαμορφώθηκε σε ανώτερη τιμή σε σχέση με πέρυσι (88,4 μον.). Ανοδικά κινήθηκαν και οι προσδοκίες στον κλάδο των Τροφίμων-Ποτών-Καπνού στις 80,1 μον. τον Νοέμβριο 2015 (Οκτώβριος 2015: 73,0 μον.), χαμηλότερα όμως από πέρυσι (98,2 μον.), βελτιώθηκε επίσης σημαντικά το επιχειρηματικό κλίμα στον κλάδο «Υφάσματα-Ένδυση-Υπόδηση» (Νοέμβριος 2015: 91,7 μον., Οκτώβριος 2015: 65,0 μον.). Ανάκαμψη παρουσίασε ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στον κλάδο «Οχήματα- Ανταλλακτικά» (Νοέμβριος 2015: 103,8 μον., Οκτώβριος 2015: 97,2 μον.), ενώ σταθερές στο ύψος του προηγούμενου μηνός έμειναν οι εκτιμήσεις στον κλάδο «Είδη Οικιακού Εξοπλισμού» (Νοέμβριος 2015: 64,1, Οκτώβριος 2015: 64,2).
(Γ) Στις Υπηρεσίες ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών κατέγραψε μικρή μείωση στις 70,9 μον. τον Νοέμβριο 2015, έναντι 72,0 μον. τον προηγούμενο μήνα και συνεπώς διαμορφώθηκαν σε αισθητά χαμηλότερη τιμή από την αντίστοιχή περυσινή (91,3 μον.). Από τους κλάδους του τομέα των Υπηρεσιών, πτωτικά κινήθηκαν οι προσδοκίες στις χερσαίες μεταφορές (Νοέμβριος 2015: 89,5 μον., Οκτώβριος 2015: 92,4 μον.) και στις «Διάφορες Επιχειρηματικές Δραστηριότητες» (Νοέμβριος 2015: 57,0 μον., Οκτώβριος 2015: 52,3 μον.). Επίσης, επιδεινώθηκαν σημαντικά οι προσδοκίες στους Ενδιάμεσους Χρηματοπιστωτικούς (χωρίς τις Τράπεζες) Οργανισμούς (Νοέμβριος 2015: 47,2 μον., Οκτώβριος 2015: 61,0 μον.), ενώ αντίθετα στον κλάδο «Ξενοδοχεία-Εστιατόρια-Τουριστικά Πρακτορεία», οι επιχειρηματικές προσδοκίες αυξήθηκαν τον Νοέμβριο στις 85,5 μον. από 82,0 τον προηγούμενο μήνα. Σημειώνεται ότι ενισχύθηκαν και οι προοπτικές της ζήτησης για το επόμενο τρίμηνο, καθώς ο σχετικός δείκτης αυξήθηκε στις -0,8 μονάδες τον Νοέμβριο 2015 από τις -11,9 μον. τον προηγούμενο μήνα.
(Δ) Στις Κατασκευές, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών αμβλύνθηκε στις 60,5 μονάδες τον Νοέμβριο 2015, από 65,2 μον. τον Οκτώβριο και κινήθηκε χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή του επίδοση (69,6 μον.). Η αποδυνάμωση του δείκτη προήλθε από την σημαντική εξασθένιση του δείκτη των Κατασκευών Δημοσίων Έργων, που έπεσε στις 65,6 μον. τον Νοέμβριο 2015 από τις 80,5 μον. τον προηγούμενο μήνα, εξαιτίας της εκτίμησης για επιβράδυνση των τεχνικών έργων βασικής υποδομής. Αναφορικά με το πρόγραμμα εργασιών προς εκτέλεση στις κατασκευές Κατοικιών, οι επιχειρηματικές εκτιμήσεις από τον Σεπτέμβριο 2015 είναι ανύπαρκτες, καθώς ο δείκτης των εκτιμήσεων ευρίσκεται στις -100,0 μονάδες. Παράλληλα, επιδεινώθηκε σημαντικά και το ισοζύγιο των προβλέψεων για την πορεία της απασχόλησης στον τομέα των Κατασκευών στο προσεχές τρίμηνο (Νοέμβριος 2015: -43,5 μον., Οκτώβριος 2015: -24,1 μον.) επηρεάζοντας καθοδικά τον δείκτη προσδοκιών στις Κατασκευές.
(Ε) Σημαντικός παράγοντας επιρροής του Δείκτη Οικονομικού Κλίματος είναι οι Προσδοκίες Καταναλωτή. Αυτές -ως είναι φυσικό- αποδυναμώθηκαν στις -64,1 μονάδες τον Νοέμβριο 2015, από τις -59,6 μον. τον Οκτώβριο 2015, έναντι των -49,9 μον. τον Νοέμβριο του 2014. Από την ανάλυση του δείκτη εμπιστοσύνης προκύπτει ότι, επιδεινώθηκαν οι προβλέψεις των νοικοκυριών για την οικονομική τους κατάσταση στο προσεχές 12-μηνο (Νοέμβριος 2015: -55,6 Οκτώβριος 2015: -52,7) και οι εκτιμήσεις τους για την οικονομική κατάσταση της χώρας στο επόμενο 12- μηνο (Νοέμβριος 2015: -59,0, Οκτώβριος 2015: - 54,8). Παράλληλα επιδεινώθηκαν οι προβλέψεις τους για την ανεργία στο προσεχές 12-μηνο, καθώς αυξήθηκε σημαντικά το ποσοστό των νοικοκυριών που έκρινε ότι θα αυξηθεί η ανεργία στο 77% τον Νοέμβριο 2015 από 72% τον Οκτώβριο 2015. Υποχώρησε, παράλληλα, το ισοζύγιο των προβλέψεων για μείζονες αγορές στο προσεχές 12- μηνο (Νοέμβριος 2015: -69,9 Οκτώβριος 2015: - 65,4) και διατηρήθηκε σε υψηλή τιμή (Νοέμβριος και Οκτώβριος 2015: 66%) το ποσοστό των καταναλωτών, που δήλωσαν ότι «μόλις τα βγάζουν πέρα» και αυξήθηκε το ποσοστό των νοικοκυριών που έκριναν «ότι έχουν χρεωθεί» (Νοέμβριος 2015: 15%, Οκτώβριος 2015: 11%). Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός δείκτης όγκου στο λιανικό εμπόριο (μαζί με τα καύσιμα) μειώθηκε αισθητά τον Σεπτέμβριο 2015 κατά 3,2%, σε ετήσια βάση, έναντι στασιμότητας τον Σεπτέμβριο του 2014, ενώ εκτός καυσίμων παρουσίασε επίσης μείωση κατά 1,4%, έναντι οριακής αύξησης κατά 0,1%% στον αντίστοιχο μήνα του προηγουμένου έτους. Σε επίπεδο εννεαμήνου, ο δείκτης όγκου των λιανικών πωλήσεων, με τα καύσιμα, μειώθηκε οριακά κατά 0,2% (εννεάμηνο 2014: -0,1%), ενώ και χωρίς τα καύσιμα παρουσίασε παραπλήσια μείωση κατά 0,4% (εννεάμηνο 2014: -0,1%).

Ενδιαφέρουσα εικόνα του τι πραγματικά συμβαίνει στο Λιανεμπόριο προκύπτει μονάχα από τον συνδυασμό της ετήσιας δημοσιοποίησης στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ με το τριμηνιαίο Δελτίο του ΙΟΒΕ. Θα προσπαθήσω παραμείνω ένας άνθρωπος που καταλαβαίνει απλά τι διαβάζει και το αναμεταδίδει σε -κατά το δυνατόν- εύληπτο λόγο, και δεν θα αποπειραθώ ανάλυση. Ένας λογικός συνδυασμός στοιχείων (συμπληρωματικά πεδία μεταξύ των δύο μελετών) διαμορφώνει την ακόλουθη εικόνα:

Τα καταστήματα ένδυσης και υπόδησης (Σεπτ.΄15: +9,7%, Σεπτ.΄14: +11,4%), τα μικρά καταστήματα τροφίμων, έναντι πτώσης που κατέγραψαν πέρυσι (Σεπτ,15: +1,8%, Σεπτ.΄14: - 5,5%), καθώς και τα καταστήματα βιβλίων-χαρτικών και λοιπών ειδών (Σεπτ.΄15: +8,3%, Σεπτ.΄14: +4,8%) εμφανίζοντα ωφελημένα. Αντίθετα μειώθηκαν οι πωλήσεις στα καταστήματα διατροφής (Σεπτ.΄15: -2,8%, Σεπτ.΄14: -0,9), εξαιτίας της σημαντικής μείωσης των πωλήσεων των μεγάλων καταστημάτων τροφίμων (Σεπτ.΄15: - 3,4%, Σεπτ.΄14: -0,3%). Επίσης μειωμένες πωλήσεις έχουμε στα πολυκαταστήματα (Σεπτ.΄15: -5,5%, Σεπτ.΄14: +0,4%), και στα ηλεκτρικά είδη και οικιακού εξοπλισμού (Σεπτ.΄15: - 6,1%, Σεπτ.΄14: -1,3%), όπως και στον κλάδο των φαρμακευτικών και καλλυντικών (Σεπτ.΄15: -1,3, Σεπτ.΄14: -0,8%), καθώς και στα Βενζινάδικα  (Σεπτ.΄15: -6,4%, Σεπτ.΄14: - 1,0%).

Παρά ταύτα μην βιάζεστε να αυξήσετε τις προσδοκίες σας για θετικές εξελίξεις στο Λιανεμπόριο χωρίς να λάβετε υπόψη σας τα ακόλουθα ζητήματα:

Πρωτον και κυριότερο, παρά τον κλαυθμό και οδυρμό που προκύπτει από την ψήφιση νέων φοροεισπρακτικών μέτρων και περικοπών, ελάχιστοι φόροι έχουν εισπραχθεί, όχι σε επίπεδο αποτελέσματος, αλλά -και αυτό είναι το σημαντικό- σε επίπεδο απαίτησης. Η φορολήστρικη΄πολιτική που ψηφίστηκε τον Οκτώβριο τρέχοντος δεν θα εφαρμοστεί πριν το τέλος Ιανουαρίου 2016. Ομοίως και οι περικοπές που πέρασαν την πόρτα της Βουλής τις τελευταίες 2 εβδομάδες.

Δεύτερον, αλλά εξίσου σημαντικό, είναι έλλειψη τραπεζικών πιστώσεων στην Οικονομία. Και, πλέον δεν μιλάμε για περιορισμό της ΄Πιστωτικής Επέκτασης (Πιστωτικές κάρτες, δάνεια, κλπ) όπως το 2012, 2013 και μέρος του 2014... Μιλάμε ουσιαστικά για την συνολική χρηματοδότηση προς τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, τους ελεύθερους επαγγελματίες και τα νοικοκυριά επιδεινώθηκε περαιτέρω, καθώς μειώθηκε κατά 1,6%, σε ετήσια βάση, τον Οκτώβριο του 2015 (Σεπτέμβριος 2015: - 1,5%), έναντι μείωσης κατά 3,2% τον Οκτώβριο του 2014. Παράλληλα, εξασθένισε περαιτέρω και ο 12-μηνος ρυθμός της τραπεζικής χρηματοδότησης προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις τον Οκτώβριο, καθώς μειώθηκε κατά 1,6%, έναντι μείωσης κατά 1,2% τον Σεπτέμβριο και συνοδεύθηκε από αρνητική ροή ύψους € 99 εκατ. (Σεπτέμβριος 2015: € -116 εκατ.). Από τους επιχειρηματικούς κλάδους, τον Οκτώβριο 2015, την μεγαλύτερη, αν και ισχνή, αύξηση σε 12- μηνη βάση, παρουσίασαν οι πιστώσεις, προς τη μεταποίηση (+2,2%), τις χερσαίες μεταφορές (+3,6%), ενώ αυξήθηκε οριακά ο ετήσιος ρυθμός δανείων προς τον τουρισμό (+0,6%). Στους λοιπούς κλάδους μειώθηκε ελαφρά ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της τραπεζικής χρηματοδότησης, εκτός της ναυτιλίας που παρουσίασε σημαντικά αρνητικό ρυθμό μεταβολής (-11,2%). Αναφορικά με τα νοικοκυριά, ο 12-μηνος ρυθμός μείωσης των τραπεζικών πιστώσεων διαμορφώθηκε στο 3,0% τον Οκτώβριο 2015, παραπλήσιος του Σεπτεμβρίου (-3,2%). Τον Οκτώβριο 2015, τα στεγαστικά δάνεια των νοικοκυριών μειώθηκαν κατά 3,4% σε ετήσια βάση (Σεπτέμβριος 2015: -3,5%), ενώ η δωδεκάμηνη μεταβολή των καταναλωτικών δανείων περιορίσθηκε σε -2,5% (Σεπτέμβριος 2015: -2,8%).

Τρίτον, ο Ιούλιος του 2015 είναι ο μήνας που θα καταγραφεί στην Ιστορία ότι στέγνωσαν τα ταεία των καταθέσεων. Οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα τον Οκτώβριο 2015 κατά € 589 εκατ., σε μηνιαία βάση, ακολουθώντας αύξηση € 836 εκατ. του διμήνου Αυγούστου- Σεπτεμβρίου, ύστερα από την πτώση €1,397 δισ. που είχε σημειωθεί τον Ιούλιο 2015. Σημειώνεται ότι πέρυσι τον Οκτώβριο παρατηρήθηκε η μικρότερη εκροή καταθέσεων € 252 εκατ. σε μηνιαία βάση. Η εντός του Οκτωβρίου 2015 μηνιαία εκροή των ιδιωτικών καταθέσεων προήλθε κυρίως από τα νοικοκυριά (€ 453 εκατ.) και το υπόλοιπό (€ 136 εκατ.) από τις επιχειρήσεις. Κατά συνέπεια το υπόλοιπο των ιδιωτικών καταθέσεων διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο 2015 στα € 121.080 εκατ. έναντι € 164.496 εκατ. τον Οκτώβριο 2014 σημειώνοντας πτώση κατά 26,4%, σε ετήσια βάση, έναντι αντίστοιχου 12-μηνου ρυθμού αύξησης κατά 2,6% τον Οκτώβριο του 2014. Χαρακτηριστικό είναι ότι παρατηρήθηκε πτώση των καταθέσεων προθεσμίας και αύξηση των καταθέσεων ταμιευτηρίου. Η υποκατάσταση καταθέσεων προθεσμίας σε ταμιευτηρίου παρατηρείται εντονότερα από τον Ιούλιο 2015, όταν επιβλήθηκαν οι έλεγχοι στην κίνηση κεφαλαίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο τετράμηνο Ιουλίου-Οκτωβρίου 2015 οι καταθέσεις ταμιευτηρίου αυξήθηκαν κατά € 8,0 δισ. οι καταθέσεις όψεως € 1,4 δισ. ενώ οι προθεσμιακές κατά θέσεις μειώθηκαν κατά € 12,3 δισ. Η μείωση των καταθέσεων οφείλεται κυρίως στην εξόφληση φορολογικών υποχρεώσεων στο πλαίσιο του ειδικού φόρου ΕΝ.Φ.Ι.Α. Είναι ενδεικτικό ότι τον Οκτώβριο 2015 εισπράχθηκαν από τον ΕΝ.Φ.Ι.Α έσοδα ύψους € 950 εκατ. πολύ περισσότερα του τεθέντος στόχου για τον Οκτώβριο € 752 εκατ. Μειώθηκαν επίσης σημαντικά και οι καταθέσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα, τόσο σε μηνιαία (-2,8%), όσο και σε ετήσια βάση (-38,3%). Η μείωση των καταθέσεων της γενικής κυβέρνησης απηχεί την μείωση της εισροής δανειακών πόρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η τελευταία παρατήρηση θα ήταν εξαιρετικά ανησυχητική για οποιαδήποτε χώρα - μέλος της ΕΕ, αναφορικά με την βιωσιμότητα του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης, ιδίως κατόπιν αφαίμαξης των κεφαλαίων των Ασφαλιστικών ταμείων! Συγκεκριμένα, το εκφερόμενο ως "τσίχλα" από τα Media "Δημόσιο Έλλειμμα" διακρίνεται σε έλλειμμα κεντρικής κυβέρνησης και έλλειμμα γενικής κυβέρνησης, ανάλογα ποιοι ακριβώς τομείς του δημοσίου περιλαμβάνονται. Ο τομέας της γενικής κυβέρνησης περιλαμβάνει τους υποτομείς: κεντρική διοίκηση, τοπική αυτοδιοίκηση και οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης, εξαιρουμένων των εμπορικών πράξεων, όπως ορίζονται στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ολοκληρωμένων Οικονομικών Λογαριασμών (ΕΣΟΛ). Η εξαίρεση των εμπορικών πράξεων σημαίνει ότι ο τομέας της γενικής κυβέρνησης περιλαμβάνει μόνο τα θεσμικά όργανα, τα οποία ως κύριο καθήκον έχουν την παραγωγή μη εμπορικών υπηρεσιών.

Μπορούμε και μόνοι μας
Εννοείται πως σε θέματα αυτάρκειας  η χώρα δεν νοσεί λιγότερο από ό,τι πέρυσι, αν και ορισμένοι δείκτες μοιάζουν ελάχιστα βελτιωμένοι. Σύμφωνα με report των αναλυτών της Alpha Bank:

Ο πρωτογενής τομέας γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας αντιστοιχεί στο 4,1% (εννεάμηνο 2015) της συνολικής προστιθέμενης αξίας στη Ελλάδα. Στην παρούσα όμως φάση αδυνατεί να συνδράμει στην ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας παρά τα σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει η χώρα. Στο εννεάμηνο 2015, η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του πρωτογενούς τομέως υποχώρησε κατά 1% παρά την εντυπωσιακή άνοδο κατά 10,2% το 2014, που είχε συμβάλει κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση της προστιθέμενης αξίας της οικονομίας (εποχικά διορθωμένα στοιχεία). Η προοπτική του για τα επόμενα χρόνια διαφαίνεται, ωστόσο, θετική αφού προς τον τομέα αυτόν κατευθύνονται 20 από τα περίπου 36 δισ. που είναι άμεσα διαθέσιμα για την Ελλάδα σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δέσμευση που ενεκρίθη πρόσφατα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ο δευτερογενής τομέας της οικονομίας συμμετέχει κατά 15% περίπου στην συνολική προστιθέμενη αξία στη χώρα. Παραμένει και εφέτος, όπως και για μια μακρά σειρά ετών, με αρνητική συμβολή στη μεταβολή της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της οικονομίας. Ειδικότερα, η βιομηχανία συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας υποχώρησε ελαφρά κατά 0,2%, ενώ οι κατασκευές κατέρρευσαν κατά 18,6% διατηρώντας για ένα ακόμη έτος την αρνητική τους συμβολή στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες. Μόνο η μεταποίηση παρουσιάζει ελαφρώς θετικό πρόσημο κυρίως λόγω της αυξήσεως της παραγωγής των μη διαρκών καταναλωτικών και ενδιάμεσων αγαθών. Η περαιτέρω συρρίκνωση του κατασκευαστικού τομέα -που σχετίζεται τόσο με την επιβράδυνση των έργων υποδομής όσο και την κατάρρευση της οικοδομικής δραστηριότητας- συνιστά δομική αλλαγή στον παραγωγικό ιστό της χώρας. Η οικοδομική δραστηριότητα απετέλεσε επί μακρόν μεταπολεμικά μία από τις «ατμομηχανές» του ελληνικού παραγωγικού υποδείγματος. Τούτο ήταν το αποτέλεσμα, πρώτον, των οικιστικών αναγκών που προέκυψαν από την μετακίνηση του πληθυσμού από την περιφέρεια προς τα αστικά κέντρα και δεύτερον, του ρόλου των ακινήτων ως ισχυρό μέσο αποθεματοποιήσεως πλούτου στη χώρα μας, λόγω του σχετικά υψηλού πληθωρισμού για μακρές χρονικές περιόδους στην εποχή της δραχμής. Η παρατεταμένη ύφεση των τελευταίων ετών σε συνδυασμό με την έλλειψη ρευστότητας και την άνευ προηγουμένου αύξηση της φορολογήσεως των ακινήτων έχει οδηγήσει σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη κατάσταση τον κλάδο της κατασκευής οικιστικών ακινήτων.

O τομέας των υπηρεσιών συνολικά στήριξε την οικονομική δραστηριότητα στη χώρα μας και συνέβαλε κατά 1,2 ποσοστιαίες μονάδες στη μεταβολή της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στο εννεάμηνο του τρέχοντος έτους. Στην αναφορά των αναλυρών της τράπεζας σημειώνεται πως η ανθεκτικότητα που έδειξε ο τουρισμός, ακόμη και μετά την επιβολή των κεφαλαιακών περιορισμών είναι σημαντική. Απετέλεσε τον στυλοβάτη της οικονομίας μέσα στη κρίση. Ποιές είναι, ωστόσο, οι προοπτικές για τα επόμενα χρόνια; Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι έχει δημιουργηθεί μία ισχυρότατη υποδομή στον χώρο του τουρισμού ιδιαίτερα μετά τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Χάρη σε αυτήν ο ελληνικός τουρισμός ανταποκρίθηκε με επιτυχία στη ζήτηση υψηλής ποιότητας υπηρεσιών κατά τα τελευταία χρόνια. Η πορεία όμως του κλάδου στην επόμενη διετία ενέχει σημαντικούς κινδύνους. Η παρουσία φθινουσών αποδόσεων κλίμακας, καθώς αυξάνεται ο όγκος των παρεχόμενων υπηρεσιών, είναι μία εύλογη εξέλιξη. Ήδη παρατηρείται μείωση της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι. Επιπλέον, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα σημαντικοί. Συγκεκριμένα, η άνοδος της τρομοκρατίας σε διεθνές επίπεδο μπορεί να οδηγήσει σε γενικότερη μείωση των αφίξεων τουριστών τόσο στην Ελλάδα όσο και στις ανταγωνίστριες χώρες. Επιπροσθέτως, η άνοδος των μεταναστευτικών ροών μέσω της Ελλάδος μπορεί να οδηγήσει σε αποδυνάμωση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος διεθνώς. Από την άλλη πλευρά, δύναται να οδηγήσει σε απόσπαση σημαντικού μεριδίου αγοράς από ανταγωνίστριες χώρες που πιθανότατα να θίγονται περισσότερο από την προσφυγική κρίση ή να εμπλέκονται σε διπλωματικές εντάσεις.

Για τον ασχολούμενο εξ απαλών ονύχων με τα οικονομικά Έλληνα όλα τα παραπάνω επθβεβαιώνουν και τεκμηριώνουν  μία αναμενόμενη λιγότερο ή περισσότερο εικόνα. Το ζήρημα βρίσκεται σε άλλους δείκτες του οποίους -Δαμόκλειος Σπάθη Ευρωπαϊκών προστίμων και θεοί πείθονται- θα εκδώσει η ΕΛΣΤΑΤ τις προσεχείς εβδομάδες. Ένα απο τα μαγικά αρκτικόλεξα λέγεται ΕΕΔ (Έρευνα Εργατικού Δυναμικού), και παραδοσιακά δίνεται στην δημοσιότητα ως Χριστουγεννιάτικος μποναμάς...

~Μάθετε περισσότερα για την Πυθία και το περιβάλλον της, ΕΔΩ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου