Σάββατο, 2 Ιανουαρίου 2016

Η εργαλειοθήκη της Πυθίας: φύλλα δάφνης

Διαβάζοντας κανείς την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ που εκδόθηκε 1-2 μέρες πριν τα Χριστούγεννα κατά το αναμενόμενο, θα μπορούσε να αισιοδοξήσει για το μέλλον. Η συνολική ανεγία διαμορφώνεται στο 24% και η ανεργία συνεχίζει μία χαλαρούς αλλά σταθερούς ρυθμούς την πτωτική της πορεία. Ας αφήσουμε κατά μέρος την αυθαίρετη σκέψη των Greek Statistics, ή της έκδοσης στοιχείων με πολιτική απόφαση κι ας αναλογιστούμε τι είναι αυτό που διαβάζουμε. Ας έχουμε καταρχάς καθαρή εικόνα: τι λέει το report;

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του συστήματος "Εργάνη", το ποσοστό ανεργίας συνέχισε την σταδιακή πτωτική πορεία του και στο τρίτο τρίμηνο του 2015 φθάνοντας το 24,0%, παρά τις συνθήκες οικονομικής αβεβαιότητας που επικράτησαν μετά την επιβολή των ελέγχων κεφαλαίων. Η εξέλιξη αυτή ήταν συνέπεια της αύξησης του αριθμού των απασχολουμένων κατά 1,3% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και 2,3% σε ετήσια βάση καθώς και του περιορισμού του αριθμού των ανέργων κατά 1,7% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο και 5,6% σε ετήσια βάση. Η θετική αυτή πορεία προσδιορίσθηκε από εξελίξεις, τόσο σε μακροοικονομικό, όσο και μικροοικονομικό επίπεδο. ΠΡΩΤΟΝ η είσοδος της ελληνικής οικονομίας σε περιβάλλον ανάκαμψης σε όλη σχεδόν τη διάρκεια του 2014 έως και το πρώτο εξάμηνο του 2015 υποστήριξε τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, έστω και με ασθενικό ρυθμό, σε ορισμένους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας και ιδιαίτερα στον τουρισμό. Η διάρκεια της νέας υφεσιακής περιόδου, που ξεκίνησε το τρίτο τρίμηνο του 2015, θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα της πορείας της απασχόλησης το 2016. ΔΕΥΤΕΡΟΝ η μείωση του κόστους εργασίας για τις επιχειρήσεις ως αποτέλεσμα της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης των τελευταίων ετών έχει τονώσει τα κίνητρα για νέες προσλήψεις. Τα βασικά χαρακτηριστικά αυτής της πολιτικής δεν ανετράπησαν εντός του 2015. ΤΡΙΤΟΝ, σε μικροοικονομικό επίπεδο, οι θεσμικές παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας που σημειώθηκαν τα τελευταία χρόνια συνέβαλλαν στην διεύρυνση της μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος "Εργάνη" στο δεκάμηνο του 2015 μειώθηκε το ποσοστό των συμβάσεων εργασίας πλήρους απασχόλησης των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα, το οποίο διαμορφώθηκε σε 44,7%, έναντι 50,2% στην αντίστοιχη περίοδο του 2014, ενώ παράλληλα σημαντική αύξηση κατέγραψε το ποσοστό των συμβάσεων εκ περιτροπής απασχόλησης στο σύνολο των νέων προσλήψεων από 13,7% στο δεκάμηνο του 2014 σε 18,2% στην αντίστοιχη περίοδο του 2015.

Ενα κεφαλαιώδους σημασίας ζήτημα είναι η διάρκεια της ανεργίας, σε συνάρτηση με το ηλικιακό γκρουπ που πλήττει περισσότερο. Η μακροχρόνια ανεργία ζημιώνει την ποιότητα του ανθρώπινου κεφαλαίου ενώ πολλοί νέοι επιστήμονες και στελέχη με υψηλές δεξιότητες αξιοποιούνται σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες. Η μείωση του αριθμού των απασχολουμένων προήλθε από την παύση της λειτουργίας σημαντικού αριθμού επιχειρήσεων. Ανησυχητικό είναι ότι η ανεργία έχει πλήξει και ηλικιακές ομάδες εργαζομένων 30-44 χρόνων, που πριν την κρίση δεν αντιμετώπιζαν ιδιαίτερο πρόβλημα ανεργίας, ενώ οξύτατο παραμένει το ζήτημα της ανεργίας των νέων και των μακροχρόνιων ανέργων. Διαχρονικά, τα άτομα ηλικίας 30-44, που αποτελούν και τον βασικό παραγωγικό ιστό, ήτοι το 43,9% του εργατικού δυναμικού (τρίτο τρίμηνο 2015), εμφανίζουν το μεγαλύτερο ποσοστό απασχόλησης και ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας, ενώ αντίθετα οι άνεργοι ηλικίας 15-24 ετών αντιμετωπίζουν το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας. Σε περιόδους κρίσης η ανεργία των νέων τείνει να αυξάνεται περισσότερο από ότι η ανεργία των υπόλοιπων ηλικιακών ομάδων. Παρά το δημόσιο αίσθημα περί μεγάλης ηλικίας ανέργων, και την τραγικότητα ορισμένων από αυτές των περιπτώσεων που υπερτονίζεται, δεν είναι το πλέον θιγόμενο μέρος του πληθυσμού. Το ποσοστό ανεργίας των νέων κάτω των 25 ετών, ανήλθε στην Ελλάδα στο υψηλότερο σημείο (60,0%) το πρώτο τρίμηνο 2013, ενώ μέχρι και το τρίτο τρίμηνο του 2014 υπήρξε τάση αποκλιμάκωσης. Το ποσοστό αυτό μειώθηκε ελαφρά στο 48,8% το τρίτο τρίμηνο 2015, αν και παραμένει σε απογοητευτικά υψηλό επίπεδο. Όσο για την "αποκλιμάκωση" αυτή καθαυτή, δεν αποτελεί απάντηση διότι δεν βασίζεται σε αλλαγή πολιτικής στην απασχόληση, ούτε σε στρατηγικές επιλογές επιχειρήσεων, αλλά, σε προσωρινά αποτελέσματα που έφερε ο φόβος των ελέγχων σε επιχειρήσεις που προσφέρουν προσωρινή και part time απασχόληση. Στο καθεστώς της επιχειρηματικής αβεβαιότητας και της "φοροληστείας" που θα επιβληθεί από τα τέλη του τρέχοντος μήνα είναι μάλλον απίθανο αυτές οι επιχειρήσεις να μπορέσουν να κρατήσουν τους εργαζόμενους τους, ιδίως σε μη τουριστική περίοδο.

Ανεργία και Ασφάλιση: Μια ολέθρια σχέση
Η διατήρηση του ιδιαίτερα υψηλού ποσοστού ανεργίας για μεγάλο χρονικό διάστημα θέτει δοκιμάζει τις αντοχές της χρηματοδοτικής ικανότητας και κατά συνέπεια την βιωσιμότητα, του ασφαλιστικού συστήματος. Η προσαρμογή μιας οικονομίας, η οποία στηριζόταν στην κατανάλωση προς ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα στηρίζεται στις επενδύσεις και την εξαγωγική διείσδυση θα απαιτήσει χρόνο, συνεπώς είναι καίριας σημασίας υιοθετηθούν ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης στο μικροοικονομικό πεδίο, ώστε να περιορισθεί το φαινόμενο, όπως προγράμματα εκπαίδευσης σε νέες ειδικότητες. Σημαντική είναι η ανάλυση της ανεργίας, από πλευράς επιπέδου εκπαίδευσης. Ειδικότερα, η ανεργία τροφοδοτήθηκε στο τρίτο τρίμηνο 2015 σε σχέση με το τρίτο τρίμηνο του 2014 περισσότερο από αυτούς που έχουν ολοκληρώσει μερικές τάξεις του Δημοτικού ή δεν έχουν πάει ποτέ σχολείο (τρίτο τρίμηνο 2015: 40,7%, τρίτο τρίμηνο 2014: 33,6%) ενώ πτωτικά εμφανίζεται το ποσοστό ανεργίας στους έχοντες απολυτήριο γ’ γυμνασίου ή απολυτήριο μέσης εκπαίδευσης (τρίτο τρίμηνο 2015: 25.9%, τρίτο τρίμηνο 2014: 28,2%). Το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας (υψηλότερο όμως από πέρυσι) παρατηρείται στους κατέχοντες διδακτορικό ή μεταπτυχιακό δίπλωμα με 13,2% στο τρίτο τρίμηνο 2015 (τρίτο τρίμηνο 2014:12,7%). Σημειώνεται ότι στον τουρισμό και στις κατασκευές το ποσοστό των ανειδίκευτων είναι της τάξεως του 15% του εργατικού τους δυναμικού.

Κλάδοι & κλαράκια
Οι κλάδοι που έχουν πληγεί περισσότερο και έχουν καταγράψει τις μεγαλύτερες απώλειες θέσεων εργασίας είναι οι κλάδοι οι οποίοι συρρικνώθηκαν κατά την διάρκεια της κρίσεως, δηλαδή κυρίως οι κατασκευές και η μεταποίηση, αλλά και το λιανικό και χονδρικό εμπόριο. Την περίοδο 2010-2015 (εννεάμηνα) η μείωση της απασχολήσεως ανήλθε στο 17,7% στον κλάδο λιανικού-χονδρικού εμπορίου, 55,5% στον κλάδο κατασκευών και 29,7% στον μεταποιητικό κλάδο. Αντίθετα, ο κλάδος του τουρισμού σημείωσε αύξηση της απασχόλησης το διάστημα 2010-2015 (εννεάμηνα), κατά 4,2%.

~Μάθετε περισσότερα για την Πυθία και το περιβάλλον της, ΕΔΩ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου